सध्या सोशल मीडियावर, विशेषतः व्हॉट्सॲप आणि यूट्यूबवर Google Pay च्या ‘Pocket Money’ फिचरबद्दल अनेक अफवा वेगाने पसरत आहेत. “या फिचरवर क्लिक करू नका”, “तुमचे बँक खाते रिकामे होईल” अशा दिशाभूल करणाऱ्या मेसेजेसमुळे अनेक पालक आणि ज्येष्ठ नागरिक चिंतेत पडले आहेत.
पण घाबरून जाण्याचे काहीच कारण नाही! हे फिचर कोणताही स्कॅम किंवा सायबर फ्रॉड नसून, नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) च्या ‘UPI Circle’ तंत्रज्ञानावर आधारित एक अत्यंत सुरक्षित आणि अधिकृत फिचर आहे. उलट, सायबर चोरट्यांपासून वाचण्यासाठी हे फिचर अधिक उपयुक्त आहे, कारण याचे संपूर्ण नियंत्रण तुमच्या हातात असते.
चला तर मग, या ‘पॉकेट मनी’ फिचरमागचे नेमके सत्य काय आहे आणि हे घरातील सर्वांसाठी ‘वरदान’ कसे ठरू शकते, हे सविस्तर जाणून घेऊया.
GPay ‘पॉकेट मनी’ किंवा ‘UPI Circle’ नेमके काय आहे?
हे एक असे फिचर आहे ज्याद्वारे स्वतःचे बँक खाते असलेली व्यक्ती (Primary User) आपल्या खात्याचा वापर करण्याची परवानगी अशा व्यक्तीला (Secondary User) देऊ शकते, जिच्याकडे स्वतःचे बँक खाते नाही. यामुळे तुमची मुले किंवा घरातील ज्येष्ठ नागरिक तुमच्या खात्यातून यूपीआय (UPI) पेमेंट करू शकतील, पण त्याचे पूर्ण नियंत्रण तुमच्याकडेच राहील.
- प्राथमिक वापरकर्ता (Primary User): ज्याचे स्वतःचे बँक खाते Google Pay ला जोडलेले आहे आणि जो सर्व व्यवहारांची जबाबदारी घेतो.
- दुय्यम वापरकर्ता (Secondary User): ज्याचे स्वतःचे बँक खाते नाही (उदा. मुले किंवा वृद्ध नातेवाईक), पण ज्याला तुमच्या खात्यातून पेमेंट करायचे आहे. तुम्ही एकावेळी जास्तीत जास्त ५ दुय्यम वापरकर्त्यांना जोडू शकता.
या फिचरचे मुख्य फायदे आणि वैशिष्ट्ये:
- खर्चाची मर्यादा (Spending Limit): तुम्ही दुय्यम वापरकर्त्यासाठी महिन्याला जास्तीत जास्त १५,००० रुपयांपर्यंतची मर्यादा सेट करू शकता. या सेट केलेल्या मर्यादेत ते तुमच्या वारंवार मंजुरीशिवाय पैसे पाठवू शकतात.
- प्रत्येक व्यवहाराला मंजुरी (Per Transaction Approval): जर तुम्ही मासिक मर्यादा सेट केली नसेल, तर प्रत्येक वेळी दुय्यम वापरकर्त्याने पेमेंट केल्यावर तुम्हाला ॲपवर एक विनंती (Request) येईल. तुम्ही स्वतःचा UPI PIN टाकून मंजुरी दिल्यानंतरच ते पैसे समोरच्याला दिले जातील.
- संपूर्ण नियंत्रण तुमच्या हाती: कोणते पेमेंट मंजूर करायचे आणि कोणते नाकारायचे, याचा १००% अधिकार प्राथमिक वापरकर्त्याकडे असतो. त्यामुळे फसवणुकीचा धोका टळतो.
GPay वर ‘Pocket Money’ कसे सुरू करावे? (Step-by-Step)
हे फिचर सुरू करण्यासाठी दुय्यम वापरकर्त्याचा मोबाईल नंबर तुमच्या ‘कॉन्टॅक्ट लिस्ट’मध्ये सेव्ह असावा आणि दोघांच्याही फोनमध्ये GPay ॲप असणे गरजेचे आहे.
१. तुमच्या फोनमधील GPay ॲप उघडा आणि उजवीकडे वर असलेल्या Profile वर क्लिक करा. २. तिथे UPI Circle हा पर्याय निवडा आणि Set up pocket money वर क्लिक करा. ३. ज्या व्यक्तीला तुम्हाला जोडायचे आहे, त्यांचे नाव तुमच्या यादीतून निवडा किंवा त्यांचा QR कोड स्कॅन करा. ४. तुमच्या आवडीनुसार सेटिंग निवडा (मासिक मर्यादा सेट करा किंवा प्रत्येक पेमेंटला मंजुरीचा पर्याय निवडा). ५. दुय्यम वापरकर्त्याची आवश्यक माहिती भरा (उदा. त्यांच्याशी असलेले नाते आणि ओळख पटवण्यासाठी आधार क्रमांक इ.). ६. शेवटी तुमचा UPI PIN टाकून ही प्रक्रिया पूर्ण करा.
(टीप: सरकारी नियम आणि सुरक्षिततेच्या कारणास्तव दुय्यम वापरकर्त्याची ओळख पटवणे अनिवार्य आहे. बँक ही माहिती केवळ सुरक्षिततेच्या रेकॉर्डसाठी वापरते.)
हे नेहमी लक्षात ठेवा!
- सत्य काय आहे? हे गुगल पे चे अधिकृत फिचर असून ते पूर्णपणे NPCI च्या नियमांनुसार चालते.
- नियंत्रण तुमच्या हातात: तुम्ही UPI PIN टाकून परवानगी दिल्याशिवाय एक रुपयाही तुमच्या खात्यातून कट होणार नाही.
- फसवणूक कशी टाळाल? अनोळखी व्यक्तीकडून आलेली ‘UPI Circle’ ची विनंती चुकूनही स्वीकारू नका. फक्त घरातील किंवा अत्यंत जवळच्या विश्वासू व्यक्तींनाच या योजनेत जोडा.
थोडक्यात सांगायचे तर, ज्यांना ऑनलाइन पेमेंट करायचे आहे पण ज्यांच्याकडे स्वतःचे बँक खाते नाही, अशा घरातील लहान मुलांसाठी आणि ज्येष्ठांसाठी हे फिचर अतिशय सुरक्षित आणि सोयीस्कर आहे. अफवांवर विश्वास ठेवू नका, सुरक्षितपणे डिजिटल पेमेंटचा वापर करा!